We were ordered to go to “ABADAN” in the North of the Persian Gulf. The first port of call was going to be Colombo on the Island of Ceylon (now called Sri- Lanka). This became a fairly long trip, going along the South side of Java and the East? Coast of Sumatra (I think this should be West Coast). The route was mostly set by the British Royal Navy, because they were aware of the latest maritime situation. Our people on the bridge would have preferred to have skirted these islands at a much greater distance.
Luckily our trip went well. We had a number of rifles on board left over from previous passengers. We used these to amuse ourselves by shooting at bottles we had thrown overboard (empty of course). This was a big wash-out because nobody ever hit one. Heaps of noise but little results. It broke the monotony of standing watches on such a long journey.
Yet it did not remain without any incidents. The day before we were to arrive in Colombo we were startled by the sounding of the alarm. Everybody was on his post In the blink of an eye. It was an aircraft that could not be identified because it was flying at too great a distance circling our ship. Again it was too small to be dangerous. We were however aware of a Japanese fleet that was making the Indian Ocean unhealthy but that was too far away from our position. Nevertheless the plane’s circles became smaller and smaller and everyone had the same thought-Down with that thing-, When indeed the machine was coming so close that it was in firing range the captain ordered to fire. The trigger happy gunners did not wait for a second command and fired away. After using up two tins of ammo, the plane turned around and disappeared out of sight, not before we had all noticed that it had British markings!!
The fact that the aircraft was still flying did not say much for our ability as gunners. The quiet after the shooting was enormous the better to hear the voice of the lookout in the crowsnest, who in no uncertain and not very complementary terms swore at the crowd on the bridge that they all had nearly killed him during the shootout at the aircraft. He was immediately ordered to come down which was not easy because he was shaking like a leaf. Finally arriving on the bridge the captain apologized, gave him a bottle of Dutch Gin and told him to go home and take the day off.
In the port of Colombo we took in the much needed provisions. The Captain went ashore to visit the agent and Admiralty House to discuss the route to be followed to Abadan. Here he heard much to his consternation that the pilot in the aircraft they had shot at, had been hit in the arm by a bullet. The Captain immediately went to the hospital to visit the victim and shake his healthy hand, to offer his apologies and offer him an authentic bottle of Bols gin. We all hoped that he would have enjoyed his drink in good health.
The visit to Colombo did not last long and it was not long before we were in the open sea again.
Without any difficulties we arrived at the entrance of the Persian Gulf, the Strait of Ormoes. To our great surprise this was guarded by a small warship with the familiar contours of a floating clothes iron. Yes it was the gunboat Hr Ms “Soemba”. As soon as he recognised us the signal lamp got working. First to welcome us and then without further ado they asked “Have you still got any BEER?’ The need must have been very great to make this cry for help across this very calm lake where the well known and by sailors detested Persian heat had already started to make itself felt. In this area the war had revealed itself in a manner for which the crew of the Soemba had never had any practice.
Our Captain, like our crew, having had the experience of many war zones, understood exactly the position of the people on board the little warship. He warned the engine room to be prepared to stop. When the engines have been running at top speed they are very hot and are cooled by cold seawater. It takes about half an hour to bring the engines back to an acceptable temperature which is safe to run them slowly for maneuvering without doing any damage.
The Captain sympathized with the crew on the Soemba, particularly with the plates of spicy nasi-goring and other delicious dishes. Pea and Ham soup was served on our ship in tropical heat as well as in artic cold. In this situation The Royal Dutch Navy was without the required quenching water which was nothing short of a culinary disaster. A good number of crates of beer was brought out of our cold room and stacked on deck on the leeward side of the ship.
From the Soemba which in the mean time had drawn quite close, a small rowboat was put in the water and, yes, you remember the ritual in Oosthaven, the same scene was played out here again. With the sailor spick and span ….etc… etc arrived the Commandant in style at the bottom of the quickly installed companion way. He was welcomed by the first officer who accompanied him onto the bridge where our Captain greeted him warmly. The dinghy was tied down at the bottom of the steps and the sailor settled down to await the return of his Commandant. What exactly happened I cannot remember but orders were given to the engine room to start the ship moving slowly ahead. Since it was not my watch I was on deck and stood by the railing idly looking down and watched the sailor at his leisure light a cigarette and take an enormous long pull which he totally inhaled and at length exhaled again. I thought,”Anybody else would have choked on that. I bet he chews tobacco as well” These idle and boring thoughts were immediately dispelled when I saw the ship moving slowly and as a result towing the dinghy tied to the companion way along with it.
I could see what was about to happen: The rope was a little too long, pulling the nose of the little boat lower in the water. The sailor went up front to shorten the rope but with the shift in weight the bow went right under water and with the moving of our ship filling the whole boat. The sailor desperately hung on to the rope while his nice white starched cap slowly floated away. Luckily an officer on the bridge was looking down and rang the telegraph to stop the ship.
The sailor was immediately pulled on to the companion ladder but the rope tied to the dinghy broke and down went the little boat.
Because of all the noise and shouted commands the Captain and his guest arrived on the bridge and surveying the scene, opened his mouth, not in surprise but in anger which resulted in the longest stream of words I have ever heard but cannot write down here. To cut a long story short, our motorized lifeboat was lowered, the crates of beer loaded as were the Commandant and the sailor and away puttered the boat to the Soemba to unload its cargo.
After the return it was hoisted back into the davits, the telegraph was put on full forward and that was the last we saw of the Soemba. Nevertheless the regard the Royal Navy and the Merchant Marine had for each other was kept in tact. Ha, Ha, Ha!
The trip through the Persian golf ran like clockwork with increasingly higher temperatures. The only occasion of any note occurred while I was looking overboard and I saw all of a sudden an enormously large sting ray, a mantaray I thought, that was swimming alongside the ship.A Big one with a diameter of at least two and a half meters, which slowly and graciously moved the end of her; let’s call them “wings” trying to keep up with the ship. It was a really beautiful and memorable sight. We arrived in Abadan shortly after and tied up at the wharf.
The period we were in Abadan was very busy for the crew in the engine room with the “pulling” of one of the cylinders of one of the main engines. Normally this takes one day. The temperature on deck was about 40 degrees Celsius. In the engine room it was considerably more. The shore workers there had a siesta from 12.00 till 16.00 hours because of the heat, it was just too warm. This did not count for the engine room crew; they had to keep going come what may. This work was always done in a harbour during the day so also here. You could no longer see us sweat, it dried up as soon as it came through your skin. Slowly but surely a thin layer of salt formed on your face. As soon as we entered the Gulf we were given salt tablets to swallow and that was now coming out. It was really too much to bear but we had to do it!
On a Sunday (a free day) I did with another few men hire a taxi to visit the town of Basra situated a little further away. Halfway there we saw a few large shops which also had a type of terrace where one could buy (alcohol free) drinks. After consuming a few cool drinks we went into the shop and much to our surprise we saw on the shelves large tins with “Van Houtens” cacao (a popular Dutch treat). Not to be had anywhere else in the world but here in the middle of nowhere.
In Basra we went to the flicks, where we sat in a box with six loose chairs. One reached this box by three large steps with at the top a swing door. Halfway through the film one of the fellows pushed his chair back with the result that he made a back-flip and with a lot of noise landed in the corridor. The theatre attendants rushed in and with a look of pity could not suppress their smiles. We of course were laughing our heads of. This was our only adventure in bloody hot Basra.
When the ship was unloaded we filled our oil tanks (there was plenty of that there) and departed with Durban in South Africa as our destination. It could not be quick enough for us. The temperatures were becoming too much for us. At the entrance to the gulf we again passed the Soemba and as a maritime courtesy we dipped our flags. It was a long distance to Durban but now with the ship empty we went along very well, the weather was good and it was like sailing in peacetime. Yet we knew and were well aware that on the East coast of Africa and around Capetown German long range U-Boats were operating and had torpedoed a number of ships. We were still a long way from there so were not too worried.
The only incident happened one night when we were sailing through the strait of Mozambique, we encountered a submarine on the surface that passed us at a distance of no more than forty meters. It was pitch dark and I have a feeling that on both sides a few hearts stopped. Nearly a near-miss between two vessels moving at full speed. It was not identified and did not turn around because we did not see him again. A distinct advantage to be on board a ship that could outrun a surfaced submarine.
And so we arrived again in Durban where we made a few repairs and loaded some more provisions, water and oil and we were ready to set sail again. This time we were ordered to sail to Trinidad on the other side of the Atlantic Ocean.
<< previous chapter ——————————————————————————next chapter >>
Dat was Abadan in het noordelijk deel van de Perzische golf. De eerste haven die we aan zouden doen was Colombo op het eiland Ceylon. ( nu Sri Lanka ).
Dat was wel een behoorlijk lange reis langs de zuidkant van Java en de oostkust van Sumatra. De reis was, naar ik hoorde, uitgestippeld door de Marine, zoals meestal, want die waren natuurlijk beter op de hoogte van de maritieme situatie ter plekke. De mensen op de brug waren liever met een wat grotere boog om de twee eilanden heen getrokken.
De reis verliep gelukkig voorspoedig. Nu er nog een stel geweren aan boord waren achter gebleven hielden wij ons zo nu en dan onledig met het schieten op in het water geworpen (lege) flessen. Dat was natuurlijk een grote sof want niemand raakte die dingen. Veel lawaai en verdraaid weinig succes, maar het gaf wat afleiding in de sleur van het toch monotone wachtlopen op een vrij lange reis.
Toch bleef de reis niet geheel zonder incident. Een dag voordat we Colombo aan zouden doen, werden we opgeschrikt door het alarm. In een zucht was iedereen op zijn post. Een vliegtuig dat niet kon worden geïdentificeerd, omdat het te ver weg vloog, cirkelde rond onze boot. Alweer een vliegtuig te klein om echt gevaarlijk te zijn.
Hoewel we ervan op de hoogte waren dat er een Japans vlooteskader de Indische Oceaan onveilig maakte, was dat veel te ver weg van de positie waar wij nu voeren. Toch werden de cirkels, waarin werd gevlogen, steeds kleiner. Een ieder wilde eigenlijk maar één ding, naar beneden met dat rotding. Toen het toestel zo dichtbij kwam dat het misschien wel geraakt kon worden, gaf de Kapitein order om te schieten.
Triggerhappy als de schutters waren lieten zij zich dat geen twee maal zeggen. Nadat ze ieder bijna een volledige trommel hadden leeggeschoten, draaide het vliegtuig om en verdween uit ons gezichtsveld. Niet echter dan nadat we allemaal gezien hadden dat het een Engels toestel was !! Uit het feit dat het nog steeds vloog, konden we opmaken dat we goed misgeschoten hadden. De stilte na al dat schieten was enorm. Des te beter was de stem te horen van de uitkijk in het kraaiennest die, in de meest godslasterlijke woorden, het zooitje op de brug uitschold voor rotte vis omdat ze hem allen naar het leven hadden gestaan bij de beschieting van het vliegtuig. Hij kreeg stante pede het bevel om naar beneden te komen. Dat was nu ook weer niet zo gemakkelijk want hij trilde over zijn hele lichaam. Op de brug gekomen maakte de kapitein zijn excuses, overhandigde hem een fles jenever, en gaf hem verder voor de rest van de dag vrij. Toch had dit incident nog een staartje.
In de haven van Colombo, waar we olie en de broodnodige provisie zouden innemen, ging de kapitein de wal op voor een bezoek aan de agent en naar de Admirality voor bespreking van de te volgen route naar Abadan. Hier hoorde hij, tot zijn ontsteltenis, dat de verkenner in het door ons beschoten vliegtuigje, door een kogel in de arm was getroffen. Dat was even schrikken.
De Kapitein ging per omgaande naar het hospitaal om de getroffene een bezoek te brengen, hem de hand aan zijn gezonde arm te schudden, zijn excuses aan te bieden en hem toen een echte kruik Bols aan te bieden. En nu maar hopen dat hij die in goede gezondheid opgedronken heeft.
Het bezoek aan Colombo duurde natuurlijk niet lang en we waren dan ook weer vrij vlug in open water op weg naar de Perzische Golf. Zonder moeilijkheden kwamen we aan bij de poort van deze Golf, de straat van Ormoes. Tot onze allergrootste verbazing werd deze beveiligd door een klein oorlogsschip met de voor ons bekende contouren van een drijvend strijkijzer. Jawel, de kanonneerboot, de nog steeds niet klein gekregen Hr. Ms. Soemba.
Niet zodra hij ons herkende was de seinlamp van dit schip al in werking getreden om ons welkom te heten en (is mij verteld ) zonder enig ander voorspel de prangende vraag werd gesteld: HEBBEN JULLIE NOG BIER?
De nood moest wel erg groot zijn om deze kreet voor dit levenselixer over de zeer kalme plas water te seinen waar de bekende, en de door de zeelieden zo verfoeide, Perzische hitte al enige tijd zijn intrede had gedaan. Hier had de oorlog zich geopenbaard op een manier waartegen de bemanning van de Soemba nog nooit had geoefend. Onze Kapitein, net als de bemanning, al door vele oorlogswateren gewassen, begreep precies wat er omging bij de opvarenden op dat oorlogsscheepje. En men waarschuwde de machinekamer klaar te maken om te stoppen.
Dit duurt altijd ongeveer een half uur omdat de motoren op volle kracht een hoge temperatuur hebben en met het koude zeewater worden gekoeld. Er is dus een zekere tijd voor nodig, een afkoelingsperiode, waarin we de motoren steeds langzamer lieten draaien totdat alle temperaturen zodanig waren gedaald dat we konden manoeuvreren zonder stukken te maken.
De kapitein kon zich helemaal inleven in het lot van de Soemba bemanning. Vooral de borden vol gespijsde nasi en andere verrukkelijkheden, die zoals de snert bij ons, geserveerd wordt zowel in grote hitte als ijzige koude. In dit geval zat de Marine dus zonder bluswater wat zonder meer een culinaire ramp kon worden genoemd. Een flinke hoeveelheid kratten bier werd uit de koelcel naar boven gebracht en aan lijzijde aan dek opgestapeld.
Vanaf de Soemba, die intussen vlakbij lag, werd een roeibootje te water gelaten en, je begrijpt het zeker al, hetzelfde ritueel speelde zich af als in Oosthaven. Met matroosje vlug en net, etc., etc., kwam de commandant in stijl aan bij de inmiddels in stelling gebrachte valreep aan de zijkant van ons schip. Hij werd door een stuurman welkom geheten en naar de brug gebracht en allerhartelijkst begroet door onze kapitein.
Het sloepje werd aan de opstap van de valreep met een touwtje vast gemaakt en de matroos bleef daar in afwachting van de terugtocht. Wat er precies gebeurde weet ik niet, misschien dreven de schepen te dicht naar elkaar, maar er werd order gegeven aan de machinekamer voor langzaam vooruit.
Hetgeen werd opgevolgd.
Aangezien ik geen wacht had stond ik een beetje over de railing naar beneden te kijken en zag de matroos op zijn gemak een sigaret opsteken. Het viel me op dat hij een ontzettende grote haal in zijn geheel inhaleerde en langdurig uitblies. Ik dacht nog, ieder ander zou zowat stikken en het zou me niet verwonderen als hij nog pruimde ook. Deze, eigenlijk verveelde en nietszeggende, gedachten werden plots verdreven toen ik zag dat de boot langzaam begon te varen en de valreep het sloepje dus ook op sleeptouw nam.
Ik zag het aankomen : het touwtje was wat lang, het neusje van het bootje ging wat dieper liggen en toen de matroos een paar stapjes naar voren kwam om het wat in te korten, schepte het bootje water. Door de vaart van het schip, die toch maar weinig was, werd de sloep een paar dm. onder water meegezogen met de matroos, want die hield zich met de moed der wanhoop vast aan het touw. Zijn mooie witte hoofddeksel dobberde langzaam van hem vandaan. Gelukkig stond er ook een stuurman op de brug die, net als ik, naar beneden keek en de telegraaf terug zette. De matroos werd als de gesmeerde bliksem op de valreep getrokken, waarna het touwtje brak en bootje foetsie was + de matrozenmuts.
Intussen waren de commandant en de kapitein door alle geroep en bevelen op de brug gearriveerd. De commandant, het schouwspel aanziende, opende zijn mond, niet van verbazing maar van boosheid die hij verwoordde in een lange zin, die ik hier maar liever niet neerschrijf.
Wel, om een lang verhaal kort te maken, onze motorreddingsboot werd gevierd, de kratten aan boord geladen, commandant en matroos op eigen kracht, en weg tufte de boot naar de Soemba, alwaar de lading aan boord werd genomen.
Na de terugkomst van de reddingsboot werd deze weer in de davits gehesen, telegraaf op vooruit en we hebben elkaar nimmer? meer gezien. Niettemin heeft de achting die Marine en Koopvaardij voor elkaar hadden niets geleden. Ha, ha, ha.
De weg door de Perzische Golf liep als gesmeerd, evenals het hoger worden van de temperatuur. Op een van die dagen stond ik aan de railing overboord te kijken toen ik opeens een ontzettend grote rog zag, een manta denk ik, die met het schip mee zwom. Een kanjer met een doorsnede van zeker twee en een halve meter die met langzame, gracieus uitgevoerde, slagen van de uiteinden van haar, laat ik ze maar vleugels noemen, de boot probeerde bij te houden. Een werkelijk prachtig gezicht en dat was dan ook het enige voorval van belang voordat we Abadan aandeden, waar we aan de kade vastmaakten.
De tijd dat we in Abadan lagen werd het machinekameronderhoud volop ter hand genomen en dat betrof het trekken van een zuiger uit een van de twee hoofdmotoren. Gewoonlijk is dat een dag werk. Nu was de temperatuur aan dek zo’n kleine 40 graden Celsius. In de m.k. (machinekamer) nog wel enige graden hoger. De bootwerkers deden, vanwege de hoge temperaturen, vanaf 12 tot 16 uur hun middagdutje. Het was doodgewoon te warm. Echter niet voor het machinekamer-personeel. Dat moest en zou gewoon doorgaan. Dat werd altijd gedaan in een haven, dus nu ook. Zichtbaar zweten deden we niet meer, het droogde zodra het vocht uit de poriën kwam. Langzaam maar zeker ontstond er een dun laagje zout op het gezicht. Reeds halverwege de Perzische Golf kregen we elke dag al zouttabletten te slikken. ‘t Was eigenlijk geen doen maar het moest wel. Oef,Oef.
Op een zondag (een vrije dag, behalve voor de assistenten) kon ik met nog een paar man een taxi huren om een bezoek aan de verderop gelegen stad Basrah te brengen.
Halverwege zagen we een paar vrij grote winkels, die tevens een soort terras hadden waar (non alcoholic ) drankjes te koop waren. Na het nuttigen van wat fris gingen we nog even de winkel binnen en tot onze grote verbazing zagen we op een van de schappen een stel grote blikken van Houtens’ Cacao staan. Zowat over de gehele wereld nergens meer te krijgen en hier waren ze (in the middle of nowhere).
In Basrah naar de bios, waar we in een loge zaten met zes losse stoelen. De loge was te bereiken via drie flinke traptreden en dan door een klapdeur. Halverwege de film zette een van ons zijn stoel een eindje achteruit met als gevolg een salto (net niet ) mortale achterover en kwam met veel geraas in de gang terecht. De toegesnelde biosbedienden keken zeer meewarig en konden een brede glimlach niet onderdrukken. En wij maar hartelijk lachen. Dit was dan ook het enige avontuur in bloedheet Basrah.
Toen het schip geheel uitgeladen was werd er nog flink getankt (olie genoeg daar) en vertrokken we met als voorlopig einddoel Durban in Zuid Afrika. Ook nu kon het niet vlug genoeg gaan. De temperaturen werden ons bijna te machtig. In de uitgang van de Perzische Golf werd de Soemba nog gepasseerd waar het strijken der vlaggen een teken was dat we elkaar gezien hadden.
De afstand naar Durban was groot maar het nu lege schip deed goed zijn best. Het weer was goed en het was net een reis als in vredestijd. Toch wisten we dat rond de Kaap en aan de oostkust van Afrika schepen getorpedeerd werden door lange afstand Duitse U boten. Maar daar waren we nog niet. Het werd een reis zonder incidenten al moet nog wel vermeld worden dat, gedurende de nacht toen we door de straat van Mozambique voeren, we een onderzeeboot tegen kwamen die ons op ongeveer een meter of veertig passeerde. Het was zo goed als pikdonker en ik heb het vermoeden dat aan beide zijden de harten een paar slagen oversloegen. Een bijna aanvaring van op volle kracht varende schepen. De onderzeeboot werd niet geïdentificeerd. Hij is kennelijk niet omgekeerd want we hebben hem niet meer gezien.
En zo kwamen we weer eens in Durban terug. Na een paar kleine herstellingen en het inslaan van proviand, olie en water waren we weer klaar voor vertrek.
Het einddoel was ook weer vlug bekend en het was weer een lange reis. Op naar Trinidad, aan de andere kant van de Zuid Atlantische Oceaan.
<< vorig hoofdstuk ——————————————————————–volgend hoofdstuk >>
